هنگامی که بریتانیا از هند خارج شد، بلوچها به دنبال جدایی بودند؛ اما ناخواسته با پاکستان کنونی ادغام شدند. این امر موجب نخستین شورش بلوچها در سال ۱۹۴۸ به رهبری عبدالکریم خان شد. اما در مدت کوتاهی عبدالکریم خان بازداشت و به حبس طولانی محکوم شد. در نتیجه، قیام نخستین ملیت بلوچ برای استقلال ناکام شد. در سال ۱۹۵۴ اسلامآباد تصمیم گرفت، چهار ایالت غربی را با هم ادغام کند و این کار به منظور مقابله با قدرتگیری شرق پاکستان که بعدها به کشور بنگلادش تبدیل شد، صورت گرفت. در واکنش به این امر، جنبش بزرگ بلوچها شکل گرفت. ارتش پاکستان در واکنش به این مسأله بار دیگر به بلوچستان حمله کرده و نوروز خان، رهبر نظامیان بلوچ را بازداشت کرد. اما این حملات و بازداشتها ریشه استقلالطلبی در میان بلوچها را خشک نکرد. برای همین، در سال ۱۹۷۳ مقامات پاکستانی به دنبال یک بهانه برای حمله مجدد به بلوچستان بودند. این بهانه وقتی به دست ارتش پاکستان افتاد که هنگام هجوم به سفارت عراق در اسلامآباد، ۳۰۰ قبضه اسلحه ساخت شوروی و ۴۸ قبضه مهمات دیگر کشف شد. دولت پاکستان میدانست که این سلاحها برای تلافی از ایران به منظور حمایتش از کردهای عراق در نظر گرفته شده است؛ اما ادعا کرد که سلاحها را دولت عراق برای بلوچهای پاکستان منتقل کرده است. برای همین، دولت منتخب ایالت برکنار شد و ۸۰ هزار نیروی تازهنفس به منطقه فرستاده شدند. در این زمان ۵۰ هزار چریک بلوچ آماده مبارزه با نیروهای ارتش پاکستان بودند. کار زمانی برای چریکهای بلوچ سخت شد که شاه قدرتمند ایران در جنگ به حمایت از ارتش پاکستان مداخله کرد. شاه وقت ایران به خاطر نگرانی از کشیده شدن دامن جنگ به بلوچهای ایران، برای کمک به پاکستان اعلام آمادهگی کرد. او ۳۰ فروند هلیکوپتر همراه با خلبانان را به پاکستان اعزام کرد. نبرد چندین سال طول کشید؛ اما در نهایت ارتش پاکستان در برابر چریکهای بلوچ پیروز شد.
پنجمین عملیات نظامی ارتش پاکستان بالای بلوچستان در سال ۲۰۰۴ راهاندازی شد و این آغاز جدیترین مبارزه ارتش این کشور علیه ارتش آزدیبخش بلوچستان گفته شده است. پس از آن بود که گروههای متفاوت نظامی بلوچ عزم خود را برای پیکار جدی علیه ارتش پاکستان جزم کردند. حمله مرگبار چند روز پیش ارتش آزادیبخش بلوچستان بالای نیروهای امنیتی و نظامی پاکستان که سیاستگذاران این کشور را تکان داد، در ادامه مبارزه و پیکار چندین دهه این گروه در برابر پاکستان سازماندهی شده است.
منطقه بلوچستان با وجود برخورداری از منابع طبیعی زیاد، فقیرترین منطقه پاکستان است. بین ۵ تا ۷ میلیون تن در این منطقه زندهگی میکنند. این ملیت در تمام کشورهای منطقه در حاشیه، تحت ستم و محروم است. بلوچها در افغانستان و ایران به دلیل اندک بودن نفوسشان تا هنوز خواستار جغرافیای جداگانه نشده؛ اما در پاکستان به دلیل اراضی وسیع و توانایی نظامی، توانستهاند دست به تحرکات نظامی بزنند. در تازهترین مورد، آنان یک حمله مرگبار را بالای ارتش پاکستان انجام دادهاند که براساس اعلامیههای رسمیشان، در این حمله بیشتر از ۱۰۰ نظامی پاکستان کشته شدهاند. دولت پاکستان آمار تلفات ارتش خود را حدود پنج نفر اعلام کرده است.
اهداف سیاسی و نظامی ارتش آزادیبخش بلوچستان، متفاوت از دیگر گروههای مذهبی مستقر در پاکستان است. همانطوری که در بالا تذکر داده شد، هدف اصلی و اساسی مبارزه ارتش آزادیبخش این منطقه، جدا کردن ایالت بلوچستان از پاکستان و در نهایت تشکیل کشور «بلوچستان» است. این گروه به دنبال یک جغرافیای خالص بلوچی برای ملیت بلوچ در منطقه است.
نزدیکترین متحد سیاسی منطقهای این گروه، هند گفته شده است. هند، همسایه هستهای پاکستان، قبل از این از جداییطلبان بنگلادش که اکنون به یک کشور تبدیل شده، حمایت کرده بود و در این راه موفق شد پاکستان را کوچک بسازد. به نظر میرسد، این بار به دنبال کمک برای بلوچهای پاکستان است تا گوشه دیگر این کشور را ببُرد و اینگونه توانایی خود را به رخ پاکستان بکشد. برای همین، گفته میشود که ارتش آزادیبخش بلوچستان پیوسته با دولت هند در ارتباط بوده است و از طرف این کشور به صورت پیوسته کمک مالی دریافت میکند. گفتنی است که زخمیان و بیماران افراد متعلق به ارتش آزادیبخش بلوچستان در کشور هند تداوی و درمان میشوند.
پاکستان حیات خلوت و مقر اصلی اسلامگرایان در منطقه است. این کشور از این نیروها برای به چالش کشیدن رقیبان منطقهای خویش به شکل وافر استفاده کرده است. اما به نظر میرسد که تحولات منطقه و دستبهدست شدن حاکمیتها، از جمله تحول اخیر در افغانستان، به اقلیتهای قومی و مذهبی پاکستان این روحیه و ایده را داده است که با قیام مسلحانه میتوانند حاکمیت کنونی پاکستان را حداقل به چالش بکشند و در درازمدت میتوانند صاحب قلمرو جداگانه شوند. حمله مرگبار نیروهای ارتش آزادیبخش بلوچستان بالای قرارگاههای ارتش پاکستان حکایت از مبارزه قاطع برای جداسازی بلوچستان از بدنه پاکستان دارد که مطابق آمارهای رسمی ۴۴ درصد خاک این کشور را تشکیل میدهد و بالای شش میلیون تن در آن زندهگی میکنند.
ارتش آزادیبخش بلوچستان، از نظر دولت پاکستان یک گروه تروریستی است و فعالیت آن در قلمرو زیر حاکمیت دولت پاکستان ممنوع است. برای همین، این گروه بیشتر فعالیتهایش را از خارج پاکستان (براساس روایتها از داخل ولایت قندهار افغانستان و جاهای دیگر) سازماندهی میکند. پناه آوردن بعضی از چهرههای این گروه به قندهار افغانستان نشانه حمایت دولت پیشین افغانستان از آنان برای انتقامگیری از پاکستان برای حمایت آن کشور از طالبان در جنگ علیه دولت افغانستان بود. با آنکه اکنون دولت تحت حمایت پاکستان بر صندلی قدرت افغانستان نشسته است، دولت پاکستان هنوز مسوولیت حمله بر نیروهای ارتش خود، از جمله حمله چند روز قبل ارتش آزدیبخش بلوچستان را به دوش افغانستان انداخت.
روزنامه8صبح- کابل